Yahudiler hakkında az bilinenler

Tabii ki duvara dileğimi koydum …

Kudüs ‘te Müslümanlar , Hıristiyanlar ve Yahudiler malumunuz hep bir arada yaşıyorlar. Şehre vardığımız ilk dakikalardan itibaren Mescid-i Aksa’nın muhteşem ambiansını yaşadık . Sonra Hristiyan tarafını  gezdik. Sıra Ağlama Duvarına ve Yahudi mahallesine gitmeye gelmişti. Fakat Ağlama duvarına Türk kimliklerimiz yüzünden alınmayacağımız söylendi. Çünkü biz  başkent tartışmalarının olduğu dönemde oradaydık . Türk kimliklerimiz dışında Hanukah bayramı oluşu düşündürüyordu. Fakat   Kudüs’te iseniz o duvara gitmeli oraya dokunmalısınız …

Cuma saatinde  Mescidi Aksa’daydık. Çıkışta  noel olduğu için kalabalık olan Hıristiyan mahallesinin dar sokaklarından geçerek kendimizi ağlama duvarın girişinde bulduk. Gerçekten de geri dönen Türkleri görünce tedirgin olduk. Ama görevlinin yanına gelince sadece gülümsedik , kimlik bile istemeden şöyle bir çantamıza baktılar ve artık  içerdeydik. Üstüne üstlük Şabat saati başlamak üzereydi. Normal şartlarda böyle sıkı bir uygulama yok fakat ortam gergin ise kimlik kontrolü yapıp müslümanlar olanları  almayabiliyorlarmış . Tamamen şanslıydık diyebilirim.

Peki Ağlama Duvarında neler oluyor ? Kimdir Yahudiler ? 

sizce bu kağıtlar sonra ne oluyor ?

Kudüs ‘ e gidince Yahudiler hakkında yüzeysel şeyler bildiğimi farkettim. Bu yüzden  bir yazı ile öğrendiklerimi paylaşmak istedim. Çünkü ilk kez Kudüs’te karşılaştığım birçok giyim tarzı  , ibadet şekli vardı. Değişik terimler  duyuyordum , etrafımda neler oluyordu anlayamıyordum . Döndüğümde uzunca bir araştırma yaptım gerçekten o kadar çok okudum ki , inanamazsınız . Türkiye’de  nedense hiçbir Yahudi ile ibadet ve yaşam tarzları ile ilgili konuşmamıştım. Çünkü  gerek duymamıştım .Bana göre herkes kendinden sorumludur , neye inandığı ya da inanmadığı beni ilgilendirmez diye düşünürüm. O yüzden ola ki bir Musevi ya da Yahudi arkadaşımız okursa ; aslında bu yanlış bilgi , şu eksik kalmış derse sevinirim. Zaten hemen hemen tüm bilgileri resmi sitelerden edindiğimin de altını çizmek isterim. Özellikle Şalom gazetesi sitesinden ve Türkyahudileri sitesinden çok faydalandım . Hatta araştırma yaparken Yahudiler arasında bölgesel  farklılıkların olduğunu gördüm. Zaten kendi aralarında“ iki Yahudi’nin bulunduğu yerde en az üç fikir vardır “ diye espirini yaparlarmış .

Yahudi kimdir ?

– alıntıdır –

Bu sorunun cevabı ile başlayalım.

Yahudi geleneğine göre Yahudi anneden doğan her çocuk Yahudidir.  Genelde bir ırkın ismidir denir , Yakup’un soyundan gelenleri ifade eder. Musevilik bir Musa ‘nın yolundan giden demektir ve bir dindir. Yahudilik, Museviliğin bir kavme, bir ırka indirgenmiş halidir . Yahudilerin neredeyse tamamı Musevi dinine mensuptur, Musevi dini mensuplarının çoğu da Yahudidir . Ancak bütün Museviler Yahudi değildir.  Bir insan Yahudi olup dindar olmayabilir. Bu kişilere laik Yahudi denir. Yahudiler ;  çok dindar Ortodokslardan, tutucular ve liberallere , Aşkinaz ve Seferad Yahudilerine kadar farklılıklar gösterirler.

Farkındayım devrelerde hafif yanmalar oluştu. Çok normal bende yazarken aynı şeyi hissettim . Ama kısaca böyle özetlenir. Yahudiler – Museviler derken içlerinde mezheplere de ayrıldığını düşünürsek yazacaklarımın hepsi her Musevi için ya da her Yahudi için aynı olmayabilir . O yüzden ola ki Kudüs ‘e gitmek istiyorsunuz ve bu yazıyı okuyorsanız , süper !  O zaman bu sayede 1-0 öndesiniz. Yok gittiğiniz geldiniz etrafınızda olup bitenlere bir anlam veremediniz ,  işte şimdi aydınlanacaksınız.  Veyahut sadece meraktan Google girdiniz bu yazıya rastladınız  , tam yerindesiniz.

Aşağıda yaşam tarzları , giyim kuşamları , ibadet ve bayramları vs .gibi bilgiler ile onları daha iyi tanımaya yönelik başlıklar altında anlatmaya çalıştım . Buyrun okuyalım …

Yaşam biçimleri -günlük hayat

  • Yahudi erkekler sünnet olur ve doğduktan 8 gün içinde olmalıdırlar.
  • Eşcinsellik , uzak dahi olsa akraba evliliği, aile içi cinsellik, mastürbasyon kesinlikle yasaktır. Cinsel ilişkiden sonra mutlaka banyo yapılmalıdır.
  • Regl döneminde kadınlar Tevrata dokunmaz kirli olarak kabul edilirler. İbadethaneye gitmez hatta aile içinde sofraya oturmazlar .
  • Yahudiler yeni evlerini okunmuş su ile yıkarlar .
  • Cenazeye sonsuz saygıları vardır. Cenaze geçerken görülürse ceketlerinin düğmelerini koparır atarlar. Yüzyıllık bir gelenek. Sebebi ise  ; sensiz eksiğim demektir.
  • Düğünlerde damat ve gelin sandalyeye oturtulup havaya kaldırılır. Bu kendi evinizin kral ve kraliçesisiniz anlamında yapılır.
  • Yahudilerde evlilikler ömür boyu sürmelidir. Evlilik öncesi söz-nişan dönemi yaşanır.
  • Yahudiler , Yakup peygamberin 12 oğlunun soyundan geldiğine inanırlar ( ki bu Kuran-ı Kerimde de böyle anlatılır ) Bu soyun da  kadınlarla taşındığına inanılır. O yüzden Yahudi olmayan kadınla evlenilmez , annesi Yahudi olmayan ile evlenilmez . İsrail yasaları buna müsade  etmediği gibi yapanlar da cemaatten çıkarılır.(- mış emin olamadım doğrusu )
  • Yemek kültürleri – kosher 

  • Kosher  ; Sefarad yahudiler  kaşer , Aşkenaz Yahudiler  koşer  diye telaffuz eder . Yenilmesi ve kullanılmasında dinen sakınca bulunmayan  helal  ürünlere denir.  Kosher’in en önemli  özelliği ; et ve süt ürünlerinin birarada pişirilmemesi, bulundurulmaması ve tabii tüketilmemesidir.  Etliye sütlüye karışmam deyimi burdan gelmektedir.

    artık kosher ne demek bildiğimize göre
  • Yenilebilecek hayvanların kesimini de Şohet denilen din adamları yapar . Aynı zamanda  kaşer ustalarıdır.  İki saniye de şuur kaybına neden olan ve  en az acısı olan yöntem olarak bilinir. Tek hamlede çok keskin bıçaklar ile çalışan Kosher ustaları özel eğitimlerden geçerler .
  • İsrail’deki kosher fast foodlarda cheese burger ve türevlerini bulamazsiniz.
  • Kosher olan ürünlerin paketlerinin üzerinde yuvarlak içinde k harfli bir simge vardir.  Ayrıca bir ürünün kosher sertifikası alabilmesi için Hahambaşının onayı gerekir. Firmalar sertifika için belli bir komisyon ödeyerek bu evrağı alabilirler . Diyelim ki aldılar her yıl yenilemek durumundadırlar. Abd ve İsrail ‘ e gıda ihracatı yapan Türk firmaları da bu uygulamaya uymak zorundadırlar .
  • Fidel Castro  Küba’da bulunan 1500 Yahudi’ye hizmet etmesi için bir adet Kosher kasabına özel izin vermiştir.
  • İstanbul’ da Kosher  lokantaları , kasapları  bulunmaktadır.Fakat illa yahudi olmaları gerekmez hatta değilllerdir de . Bildiğiniz Erzincan Eğinli yurdum kasabı  da kosher ürün satar .
  • Açıkcası domuz eti yemediğimden yurtdışında koşer lokantaları tam bana göre oluyor .
  • Diğer yandan  midye, karides ,tavşan yemeleri yasak olduğu gibi asla domuz yemezler . Balıklar ile de ilgili birtakım dikkat ettikleri bilgiler var ama çok detaya boğmak istemem . Bana en garip gelen ise çekirge ve zürefa koşhermiş yani yenilir . Şaşkınım …
  •  Kudüs’de lokantalarından yanından geçerken Kosher  yazan levhalar  görmeye alıştığımız “Helal ” yazısı gibidir . Kısaca olay  budur !
  • Kıyafetler – Görünüş  

  • Kadınların giyimi , Yahudi tesettürü 

Kadınlarda ; başı örtme , uzun kollu giyme , uzun etek giyme olayı vardır. Buna Yahudi tesettürü denir.  Genel anlamda Yahudi tesettürü nasıl oluyor peki ? Belli kuralları var. Mesela yaka açıklığı, köprücük kemikleri gözükmeyecek şekilde olacak. Giysinin kolları dirsekleri örtecek. Etek boyu  dizden aşağı uzanacak. Ne kadar aşağıya olacağı ise  kişiye bağlı. Etekte yırtmaç olmayacak dolayısıyla pantolon giymek söz konusu bile değil. Ayaklar da  görünmese iyi olur.

Evli olmayan genç kızların uyacağı kurallar başka, evli kadınların uyacakları başka. Örneğin genç kızlar, bekâr olduklarını göstermek için başlarını örtmez, yazları çorap giymek zorunda da değildir.

tipik bir Yahudi ailesi Kudüs’te

Diyelim ki  uzunca bir etek, sade gömlek, ten rengi çoraplar, kapalı ayakkabılar giymiş, başına  şapka geçirmiş bir kadın gördünüz. O kadın büyük ihtimalle Yahudi tesettürü uyguluyordur.

Gelelim başı örtme konusuna. Kimi saçını kazıtır, üzerini perukla örter, kimi siyah bir file geçirir. Kimi rengârenk bir bandana ya da erkeksi bir kasket takar, kimi şık bir şapka. Kimi de açık bırakır. Başı örtme sebebi, erkeklerinkiyle aynıdır.  “Yukarıda senden büyük Bir’inin olduğunu hatırla!”

Özetle Yahudi kadınlar için örtünme esastır. Fakat bu bahsettiğim kadın giyim tarzı ve kurallarını ülkemizdeki Yahudi hanımefendilerin daha esnek şekliyle benimsediği görülür. Artık günümüz şartlarına uygun olarak pantolon giymekten tutun da başörtmeye kadar kurallar uygulanmaz .  Avrupa , Ukrayna , ABD ve İsrail deki daha koyu Yahudilerde uygulandığına ise sıklıkla  rastlanır. Belirtmiş olayım .

Erkeklerin giyimleri 

Yukarıda bahsedilen kadın kıyafetleri konusu nispeten ilginç olsa da erkeklerde durum daha da enteresandır. Ülkemizde birçok Yahudi vatandaşımız yaşıyor ama onları genelde toplum içinde farklı kıyafetler ile görmeyiz . Ben ilk kez Amerika ‘da görmüştüm ve şaşırmıştım. Film izler gibi , bir belgeselin içine girmiş gibi  bakmıştım. Sonra Kudüs ‘ te Yahudi erkeklerinin birbirinden  farklı giyindiklerini  farkettim. Her iki yandan sarkan  lüleler , başlarındaki kipa , üzerlerinde Tallit şalı , alınlarına ya da kollarına sarılmış deri parçası … Bunların dışında kürklü şapkalar , koca fötr benzeri şapkalar ile tamamlanmış baştan aşağı simsiyah  elbiselerle enteresandılar. Gerçi bize ilginç geliyor onlar için gayet doğal . Kıyafetlerdeki tüm bu detayların dine bağlanan derin geçmişi var ve onlar buna sıkı sıkıya bağlı. Dilerseniz tek tek inceleyelim de kafanıza takılmasın .

  • Kipa çeşitleri

    Kipa ; İslamdaki takkeyi andıran başlarının üstünü kapatan en belirgin objeleridir. İçlerinde en bilineni zannediyorum . Nerde görseniz işte bu bir Yahudi dersiniz . Aslında bu sadece beyaz olmaz, renkli de olabilir. Sinagoga giderken , dua ederken takarlar . Dileyen gün boyu da takabilir ama bir şartı yoktur. Anlamı ,Tanrı her zaman bizimledir. Başta nasıl düşmeden duruyor diye soranlar oldu ; tabii ki siyah tel toka ile 🙂

  • Kürklü şapka
  • Shtreimls ise  ; geniş kürklü şapka . Genelde hasidik Yahudileri takıyor . Temmuz ağustos farketmez takıyorlar.
  • Peyot  ; Erkeklerin uzunca bıraktıkları favorilere denir.  Sakal ve saç aynı hizada lüle lüle olur . Sebebi ise Tevratta ” başınızın yan taraftaki saçları kesmeyecek ve sakalınızın kenarına dokunmayacaksınız ”  dendiği için. Ayrıca Hz. Musa’nın peyotlarından sürüklenerek cennete götüreceklerine inanırlar.
  • Peyot

    Fakat araştırdığımda farkettim ki tüm Yahudilerde illa peyot uzatmıyorlar . Nasıl lüle olduğuna gelince tabii ki bigudi sarıyorlar ya da eski usul kağıda doluyorlarmış. Bence şirin görünüyorlar.

  • alıntıdır

    Tallit ;  her Yahudi yetişkin erkeğin belirli ibadetler esnasında omuzlarına örtünmekle yükümlü bulunduğu dua şalıdır. Dinsel yaşamda önemli bir yere sahiptir. Dikdörtgen şeklinde ve her köşesinde düğümler atılarak sarkan püsküller bulunur. Bazıları siyah ,bazıları mavi ,bazılarının da beyaz çizgilerle süslendiğini görürüz. İşte İsrail bayrağı da Yahudi sembolü olan bu şalı temsil eder. ( yanılmıyorsam düğün törenlerinde de bu şalı gelin damat üzerine koyuyorlar ) .  Şabbat ayininde bu şalı üzerlerine atarlar .

  • Tefilin – hem başta hem kolda olan şekli

    Tefilin ;  deriden yapılmış, deri şeritlerle birbirine tutturulmuş siyah renkte iki küçük kare kutucuğa verilen isim. Ama Yahudilikte önemi büyük bu kutucukların.  Şöyle ki 13 yaşını doldurmuş her Yahudi erkek çocuk bir törenle bunu takar. Ömrü boyunca da her sabah duasında önce Tallit şalını sonra Tefellini yerleştirerek dua eder.  Bu kutucukların içinde Tevrattan dualar yazılır. Biri  iki göz arasına saç dibine konur. Diğeri ise kullanmadığı kola ( solaklar sağa ) pazuya kalp hizasına denk gelen yere kutucuğu koymak suretiyle şeritleri dolayarak eline bağlar. Bu kadar basit yazdığıma bakmayın takarken bir duası varmış . O dua okunacak , kutucuğun birkaç parmak altından kolun alt kısmına 7 kere dolanacak ,baştakinin uzantısı enseye atılacak. Bunun gibi detayları düşününce aslında zor bir işlem . Bir de Şabat zamanında takılmıyormuş. Kadınlar böyle bir seramoninin içinde değiller söylemeden geçmeyeyim.

 

Yahudiler için önemli objeler 

  • Mezuza – Sinagog kapısı girişinde çekmiştim

    Mezuza ;  Tevrattan bir duanın üzerine yazılmış olduğu bir deriyi  gümüş, tahta veya başka bir maddeden yapılmış bir kılıfa koyar evlerin giriş kapısına asarlar. Giriş çıkışlarda elleriyle dokunur sonra parmaklarını öperler . Her Yahudi evinin girişinde yerden en az 10 karış yukarıya hafif eğik biçimde çakılmış görebilirsiniz. Sadece ev değil Sinagog ya da her hangi bir bina girişinde de olabilir. Yılda 7 kez açılıp kontol edilir.  ( İstanbul ‘da ya da Avrupa ‘da birçok  bitpazarında eskilerine rastlanamız mümkündür  )

  • Şofar ; önemli günlerde kullanılan boynuzdan yapılan çalgı aleti.
  • Menorah  ; 7 kollu şamdanın adıdır. Türlü türlü anlamlar yüklenmiş olsa da genel görüş olarak Tanrı yeri ğöğü yarattıktan sonra ışığı verdi . Simgesel anlamda dünyanın 7 günde yaratılışını ifade etse de Musa ‘nın Sina dağında yanarken gördüğü çalıyı temsil ettiği söylenir.  Menorah’ ın ayrıca antik dönem biliminin  temeli olan aritmetik, geometri, astroloji, simya, retorik, müzik ve etniği simgelediğinden de bahsedilir. Ayrıca Mossad gizli örgütünün ve  Masonların simgesidir, cızzz . Tehlikeli sular aman girmeyeyim .
  • Davut yıldızı -Magen David ; Efsaneye göre, “Goliat”  dev ile  savaşırken, küçük David’i koruyan kalkanın üzerine bir altıgen motifi işlenmişti. Magen ise  koruyucu bir alet olan “kalkan”a verilen ad. Buna göre, Magen David, “David’in kalkanı, David’in koruyucusu” demektir. Masonlarlardan , İngiltere’deki eski kilise figürlerine kadar görüldüğü gibi bir takım kazılarda tarih öncesi dönemlerde de kullanıldığı görülmüş. Fakat Yahudilerin simge halinde kullanması aslında çok yeni.  1933 de Prag’ da ilk kez kullanılmış . Bir şekilde de İsrail bayrağına girecek kadar anlam yüklenmiş. Belki söylenildiği ,yazıldığı çizildiği gibi sırlar barındırıyordur .  Belki de hiç alakası yoktur . Hıristiyanların haç işaretine karşılık Yahudiler de bir işaret olsun istediler filan .  Gerçeğini kim bilebilir ki ?
  • sefer torah – alıntıdır

    Sefer Torah ; Tevrat’ın rulo halindeki el yazması nüshasına denir diyebiliriz.  ( Tevrat hususu biraz karışık üsten geçiyorum afola ) . Sefer Torah Yahudiler için  büyük kutsallığa sahiptir. Sinagoglarda mihrabın yerini tutan kutsal bölmede saklanır . Belli günlerde çıkarılır cemaatin arasıda gezdirilir ,hahamlarca açılarak içinden bölümler okunur.

Yahudi ibadet ve bayramları  

Yahudiler bizim ağlama duvarı  kendilerinin batı duvarı, dedikleri yerde ağlamazlar . Sadece duvara çok yakın bazen bitişik şekilde dua ettiklerinden öyle zannedilir. Elbet ağlayanlarda var ama öyle bir şart yok. Ağlamaları  sanırım ilahi ve duaların etkisinde kalmalarından .Peki taşların arasına sıkıştırılan dua kağıtları ne oluyor dersiniz ? Geleneklere göre Ağlama Duvarı’nın taşları arasına sıkıştırılan dilek kâğıtları, Zeytin Dağı’na götürülerek gömülüyor. Yazdıkları notları Ağlama Duvarı’nın aralıklarına sıkıştırmaya 18. yüzyılda başlayan Yahudiler bu geleneği günümüzde de devam ettiriyorlar.

 

  • şabbatta çekebildiğim ancak bu

    Şabbat ;Yahudiler için  her sabah ibadet vardır , bir de haftalık ibadet zamanı vardır.  Haftalık olana şabbat zamanı denir.  Cuma günü  güneş battıktan ve gökte ilk üç yıldızın gözukmesinden sonra baslar. Cumartesi akşamı yine yıldızların görünmesiyle biter . Tanrı’nın evreni altı günde yaratıp yedinci gün dinlendiği düşüncesinden yola çıkılmış. Bu sebeple çalışma manasına gelecek her türlü hareket, iş ve eylem duruyor hatta günah sayılıyor. Yıkanmak, krem, losyon, koku sürmek, deri ayakkabı giymek, cinsel ilişkiyle başlayan yasaklar çok. Mesela araba kullanmak, telefonla konuşmak, elektrik düğmesine basmak, ateş yakmak, asansöre binmek yasak  . İsrail’de özel ‘şabat asansörleri’ var. Kapıları daima açık olan bu asansörler her katta duracak şekilde ayarlanmış. Bunların dışında bozdolabı, fırın, çamaşır makinesi gibi bütün elektrikli ev aletlerinin kullanılması da yasak. Kudüs’ te Şabbat zamanı belediye hizmetleri bile duruyor, otobüsler çalışmıyor.  Bir kısım Yahudiler ise bu günlerde belli sayıda adimdan fazla (1400 civari sanirim) yol gitmezler .

    Ev halkı Şabat’ı karşılamak üzere temiz ve şık giyinmiş olarak hazırlanır . Şabat sofrası erkenden kurulur, hazırlıklar Şabat mumlarının evin hanımı tarafından yakılmasıyla son bulur. Bütün hafta görüşme fırsatı olmayan aile bireyleri Şabat yemeği için bir araya gelirler . Aile bağları bu şekilde kuvvetlendirilmiş olur. örneğin ; wc nin lambası açık kapamazlar , kapalı ise açmazlar . Diyelim ki Şabbat zamanı bir Yahudi bir arkadaşınızı yemeğe davet ettiniz . Şabbat  saati başladıysa bir şey taşınmayacağından çiçek , şeker filan getirmezler çünkü şabbat zamanı bir şey taşınmaz .  Çikolata getirmezler belki et yemeği vardır yanında  çikolata yemezler . Son dakikaya adres tarif etmeye kalkmayın telefonlarını açmazlar . Yemek masasında önce ayakta şarap duası yaparlar Le Hayim derler , sağlığına gibi . Sonra oturarak ekmek duası   yaparlar .


Ufak bir anım

Kudüs gezimde Şabbat’ a denk geldik , gerçi özellikle öyle denk gelsin istedik. Gideceğimiz yerin yolunu karanlıkta bulmakta zorlanınca ( elektrikler açık olmadığından ) bir delikanlıya sorayım dedim. Afedersiniz , şurayı arıyorum dedim. Durdu , buyrun dedi. Telefonumdan işaretlediğim adresi göstermek gibi bir gaflette bulundum . Delikanlının bir kaçışı vardı ki irkildim resmen . Tabii ablam bütün sakinliğiyle , şabbat sorry , dedi ortalık yatıştı . O an , o telaş ve kaçış bize anı oldu.


  • Yom kippur orucu ; yıl boyunca tutulan oruçlar içinde, Tevrat’ın özellikle tutulmasını emrettiği tek oruç günüdür . Sabaha karşı başlar akşam günbatımına kadar yenilmez içilmez.  Deri elbise giyilmez ,deri ayakkabı giyilmez ,yağ-krem sürülmez ,  cinsel münasebette bulunulmaz , sinagoga beyaz kıyafetle gidilir. Günün sonunda ibadet yapılırken şamdan yakılır hep birlikte ilahiler , ayetler okunur. Kalp kırıklıkları yaşanmışsa özür dilenir.  YomKipur orucu dışında birçok oruç günü daha vardır fakat fazla detaya girmek kafa karıştırır diye es geçiyorum.
  • Roş Aşana  ; yılbaşı gününe verilen isimdir. Tüm yıl yapılanlar gözden geçirilir ve af dilenir , dua edilir. Bu güne özel duaları vardır.
  • Hac ;   üç hac bayramı vardır. Pesah hamursuz bayramı olarak bilinir.   Şavahod bayramı ise sevinç ve şükür bayramı olarak kutlanır.  Şavahod‘ta süt ürünleri ve sütlü tatlılar yeme geleneği vardır.  Sukkod bayramı ise zeytin ve üzümlerin olduğu döneme denk geldiğinden hasat bayramı da denir. İşte bu üç bayramda Kudüs ‘e gitmek bir nevi hacı olmak demektir.
  • Hannukiyah şamdanı

    Hanuka bayramı ;   eski zamanlarda  yıkılan mabedin ışığını tekrar yakmak için kalan yağ  çok az azmış . Ama  tam 8 gün hiç durmadan mumların yanmasına yetmiş. İşte o günün anısına  bu bayram ışıklar bayramı olarak adlandırılıyor . Işığın karanlığa karşı zaferini simgeliyor  ve sekiz gece boyunca yakılan kandillere dualar ediliyor. ( bize Kudüs ‘te  hannukah bayramı  denk geldi ) .  Yukarıda bahsedilen Menorah dan farklı 9 kollu şamdan yakılır . Buna da Hannukiyah adı verilir.  Bayram coşkuyla kutlanır. Her yıl farklı tarihe denk gelmektedir. Cemaate daha önceden bildirilir. Bu günlerde yağda pişirilen yiyecekler tüketilir.

  • Pesah ( hamursuz ) bayramı ; bir yahudi bayramıdır. Mısır’da hz. Musa önderliğinde İsrailli’lerin kölelikten kurtuluşunu, Kızıldenizi geçişini anmak için kutlanır.  Ayrıca Sina çölünde 40 yıl dolaşan Hz.Musa ‘nın  kutsal topraklara varışını anmak için . Bayram boyunca mayasız  ekmek yenir. ( Adına neden hamursuz dendiğini anlamadığım bayram , hamursuz ekmek mi olur netice de )

Sizlere bilgilendirici amaçla yazdığım bu yazı Kudüs ‘ e gidecekler ya da bir şekilde Yahudiler hakkında bilgi edinmek isteyenler için hazırlandı.

Ülkemizde yaşayan yahudilerin yukarıda bahsi geçenlerden teknik olarak  elbette bilgileri var . Fakat uygulanması artık günümüz şartlarında onları zorladığından ibadet ve adetlerinden kısmen uzaklaştıkları gözlemlenmektedir.

Bütün bu bilgiler için İstanbul Neva Şalom Sinagogu ve detaylar için çokça faydalandığım siteler ise  www.salom.com.tr  , www.turkyahudileri.com a özel teşekkürlerimle …

Diğer İsrail gezi yazılarıma şuradan ulaşabilirisiniz .

 

 

Yazımı arkadaşlarınızla paylaşmak isterseniz

10 Comments

  1. Ben İngiltere’de bir Yahudi hanımın Yahudilerin ekseriyetle yaşadığı mahalledeki evinde kalmıştım bir süre. Az çok bildiğimi düşünürdüm ben de; nasıl giyindikleri, Cumartesi çalışmadıkları vs. Ama en çok Şabat için buldukları çözümler dikkatimi çekmişti. Cuma’dan açık bırakılan lambalar bir gün öyle açık kalırdı. Hazırladığı yemekleri sıcak tutacak bir sistemi vardı mesela. En çok da kendini sürekli kaynatan kettle dikkatimi çekmişti. Kocaman, belki 10 litrelik bir şeydi. (İngiltere olunca çay çok seviliyor ve içiliyor 🙂
    Yazınız için ise teşekkür ederim, öz ve bilgilendirici olmuş.

    1. teşekkür ederim beğenmenize sevindim. Açıkta bırakılan kettle olayı enteresan gerçekten de 🙂 ilave oalrak bu yazıdan sonra daha da çok bilgi karşıma çıktı ama eklemeye üşendim . Çok daha fazlası var yani … şaşırtcı

  2. Şahane bir yazı olmuş; hem okuması çok keyifli hem de içeriği çok zengin. Ellerine sağlık

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir