Sırbistan’ın farklı bir köşesi MokraGora

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Sırbistan-Mokragora

Sizi bu yazıyla Sırbistan’ ın farklı bir köşesi  Mokragora’ ya götüreceğim. Sırbistan malum savaştan ötürü zihnimizde kötü bir yer edinse de son yıllarda özellikle Belgrad çok revaçta bir şehir haline geldi. Yakın, ucuz, kültürü ve canlı yaşam akışıyla sevimli bir şehir kabul ediyorum fakat Sırbistan sadece Belgrad’ tan ibaret değil. Bu yüzden az biraz Balkan sevdalısıysanız ya da Balkanlara gitme planınız varsa burayı not alın.
Benim yolum MokraGora ‘ya neden düştü önce onu anlatacağım ama ondan da önce  bir  adamdan bahsetmem gerekiyor. Emir Kusturica‘dan.

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Mokragora

 

Emir Kusturica

Biliyorum seveni var sevmeyeni de var belki hiç tanımıyor olanınız da vardır. Kusturica yönetmen, senarist aynı zamanda müzisyendir. Savaş zamanı şehri olan Sarajevo’ yu terk ettiği yetmemiş milliyetini inkar edip aslında atalarım Sırp demiş. Üstüne vaftiz olup dinini ve ismini de değiştirmiş. Böyle tanıtınca bir çoğunuz  kızacak, belki de benim gibi  umursamayacaksınız. Neticede  onun kararı, düşüncesi deyip geçmeli. Benim için filmlerinden aldığım tat önemli.

Genelde eski Yugoslavya’ yı  politik geçmişin insanlar üzerindeki olumsuz etkilerini anlatır. Diyaloglar kısa etkilidir, öyle dakikalarca bakışmalar filan olmaz. Sürekli bir hareket vardır tıpkı Balkanların kendisi gibi 🙂 Her filmi bittiğinde bir iç çekersiniz. Balkanlar işte dersiniz, bu kadar.

MokraGora-Drvengrad-Emir Kusturica

Ak kedi kara kedi, Çingeneler Zamanı, Arizona Dream, Undergrand filmlerinden bazılarıdır.

Underground/ Yeraltı filmini muhtemelen Atlas sinemasında bir festival zamanında seyretmiş olmalıyım. Dev ekrana görüntü gelmeden önce o meşhur Kalaşnikof şarkısı duyulmuştu. Sonra film çok hareketli bir  sahne ile başlamıştı( izleyenler anlamışlardır ) çok etkileyciydi. Büyük amcalarımızdan biri aynı filmdeki gibi aylarca sığınakta saklanmış, savaş bitti çık deselerde inanamamış.  Aile büyükleri anlattığında güldüğümüz bu hikaye meğer gerçekmiş, bizim amcadan çok varmış deyip filmi izleyince şaşırmıştım. Dolayısıyla bu film ve diğer filmlerinde yönetmenin  aslında yaşanan, yaşanması mümkün hikayeleri mükemmel bir şekilde işlediğini görürüz. Bazen  yönetmene de mümkün olamayacak gibi göründüğünde hayal gücü devreye giriyor olsa gerek. Çünkü sağdan soldan uçan hayvanlar, arabalar, trenler,  yatakların başka açıklaması olamaz gibi. Bu sayede onca kötülüğün içinde izleyicisini  bambaşka bir dünyaya  uçuruyor. Bunlar benim düşüncelerim haliyle.

MokraGora-Drvengrad-Sırbistan

Dünyaca tanınması ise Arizona Dream  filminde JohnnyDeep, Faye Dunaway ve Jarry Lewis’ e başrol vermesiyle olmuş. Tabii filmlerinin belki bu kadar izlenip beğenilmesinin bir sebebi muhteşem müzikleridir.  Burada devreye giren kişi ise hepinizin tanıdığı  Goran Bregoviç.( artık beraber çalışmıyorlar)

Mokra Gora …

Mokragora yolu

Emir Kusturica “Life is miracle ” adlı filmini Tara, Zlatibor ve Sargan Dağlarının arasındaki MokraGora -Mecavnik tepesinde çekmiş. Film, kullanılmayan bir tren yolunu açmak için çalışan bir Sırp mühendisiyle savaş esiri  olarak yanına getirilen müslüman kız arasında geçiyor. Acaba dedim doğru mudur, böyle bir tren yolu var mıdır? Gerçekten öyle bir tren yolu olduğunu öğrenince de nasıl gidilir araştırmalarına başladım. Üstelik bir de Kustirica’ nın filmi çektiği yerde artık bir köy kurduğunu öğrendim. Yıl 2009 filan ajandama not almışım ” buraya gidilsin “ .  Fakat  ancak 2015 de bir grup arkadaş hangi akla hizmet ettiysek aralıkta Belgrad’ a bilet aldık.  “aman ne var otobüse atlar gideriz, ordan Sarajevo ya geçeriz” dedik. ( Tabii bunlar hep benim başımın altından çıkıyor ) Sonra ne oldu sizce?

Mokragora-da-mutlu mesut gezerken

Tabii ki evdeki hesap çarşıya uymadı. Hava buz gibi,  bir yandan da sis var. Sinemacılığını sevsekte hepimiz Emir’ i sevmiyoruz ama manzaralar harika! Üstüne yüksekler karlı, yollar virajlı, hava buz gibi  fakat biz yine de yoldayız. MokraGora yolu boyunca da saydırdık, öyle kötü böyle kötü diye ama gel gör   Mecavnik’ e gidince daha ilk dakika karşımıza Emir Kustirica çıkmaz mı 🙂 Kanlı canlı şak diye karşımızdaydı. Eee doğal olarak bu havada buraya gelen bu manyaklar kim acaba diye bize bir baktı, yanımızdan geçti. Sonradan öğrendik meğer adamın evi oradaymış. Biz köyü gezdik, fotoğraflar çekildik, güldük eğlendik. Dağdan indik ama o çok istediğimiz tren yolu kar yüzünden çalışmıyormuş. Şöyle bir bakınıp Visegrad’ a doğru yöneldik.

 MokraGora ‘ da Kustirica nın köyü

Mokragora-Drvengrad-Emir Kusturica

Yönetmen tesisi hakikaten MokraGora’ da harika bir yere kurmuş. Fakat ismini ne koysam diye çok düşünmüş olsa gerek sonunda tam kendine yakışır biçimde politik bir çözüm bulmuş. Bölge halkı tarafından bulunduğu tepenin bilinen ismi Mecavnik. Geleneksel tahta evlerden oluştuğu için tahta şehir anlamına gelen Drvengrad’ deniyor. Adının ilk heceleriyle  Almanca dorf /köy kelimesinin birleşimi Kustendorf  ismi de orda yaptığı festivalin adı. Hem böylece batılılar daha kolay söyleyebilir olmuş.  Böylece ticari zekasını konuşturarak batılı turistleri, Sırp milliyetçilerini ve yöre halkını hoş tutmuş. Benim sevimli bulduğum yanı ise meydan ve sokaklara verdiği isimler. Bir meydanın adı  Maradona, bir diğeri  Rus yönetmen Andrej A.Tarkovski. Ana cadde Ivo Andric diğer sokaklar ise Ernesto Che Guevera, Nikola Tesla, M.Petroviç Çkalya, Federico Fellini, İngmar Bergman.  Bir efsane Bruce Lee   ve hiç tanımadığım birçok Sırp yazar ve aktörlerinin isimlerini taşıyor.

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Mokragora

MokraGora- köyde neler var?

Toplamda 70 e yakın tahta evden oluşan bir otel kompleksi gibi  düşünün. Evlerin her birine caddeler gibi Dostoyevski, Yuri Gagarin, Che Guavera  isimleri verilmiş. Sinema salonunun adı Stanley Kubick!  Spor salonunun adı Ivo Andric’ in romanı olan Prokleta avlija!

Mokragora-kara kedi-blackcat room

Tabii ki ancak sıkı takipçilerinin anlayabileceği detaylar da mevcut. Örneğin bir kulübenin duvarında bir kara kedi resmedilmiş, bir diğerinin duvarında hiç esmeyen Arizona çölünde uçmaya çalışan JohhnyDeep var. Underground’taki siyah araba, Zavet’ teki eski model limuzin ve sürekli bagajı açılıp kapanan beyaz araba 🙂 hepsini görebilirsiniz. Beni gördüğümde güldüren ise Zivot filmindeki mucit dedenin yaptığı çan kulesi olmuştu. Filmi izleyenler hatırlarlar, izlemeyenler ise lütfen izleyiniz! Hatta yazının sonuna fragmanını bırakırım.

Emir Kusturica' nın Sırbistan'daki film platosu Mokragora' dan manzara
Kustendorf-Mokragora-Drvengrad-Sırbistan

Yüzme havuzu, kapalı basketbol sahası, tenis kortu, kütüphane, seyir terasları, restoranlar, Atm, cafeler var. Unicef de bizi destekledi tabelası hemen girişte asılı.

Restoranlardan birinin adı   Lotika! Drina köprüsündeki meşhur Lotika’ nın barından almış ismini ve içerisindeki dekorda eski radyolar, örtüler, resimlerle insanı o döneme götürüyor. Bir başka lokantanın adı Corkan, yine Drina Köprüsünde adı geçen Salko Corkan hani şu köprü üstünde oynayan adamımız. Diğeri Sırp yazar, gazeteci, fotoğrafçı  Momo Kapor’ a ithaf edilmiş.

Mokragora- Emir Kusturica-Andric Grad

Burada her yıl Kustendorf adını verdiği film festivali yapılıyor. Hatta ilk yıl Johhny Deep gitmiş ( benim için en önemlisi o, diğerleri gelmese de olurmuş ) bizden biri Fatih Akın oradaymış, geçtiğimiz yıllarda Monica Belluci gibi  dünyanın en önemli yönetmenleri de davet edilmiş. Müzik festivallerine ev sahipliği  yapıyormuş. Dünyadan önemli sinemacılarını, müzisyenlerini  her yıl buraya toplaması bile Sırbistan’ın tanınması için ne kadar önemli düşünsenize. Biz koca ülke Antalya film festivalini duyuramamışken hele…

Emir Kusturica' nın film platosu olan otelinden bir görüntü
Mokragora-efsaneler

İşte o yüzden ben bölgeye yaptıklarından ötürü kendisini takdir ediyorum.

Andricgrad

Zaten bu kadarla da kalmadı şimdilerde Visegrad’ a yaptığı Andricgrad bir diğer ismi Kamengrad ( taş şehir ) ile adından söz ettiriyor. Drina köprüsünün hikayesini film  yapacağı projesine burada çalıştığı gibi yine sinemalar, otel, lokantalar, kitapçılar yapmış. Hem para kazanıyor hem de devlet ile arası sıkı fıkı. Adam çok uyanık  kim ne derse desin. Filmi yapıp piyasa çıktığında bölgeye gelecek  turist sayısını elbette çok fazla olacak.

Emir Kusturica-MokraGora-Drvengrad

Biz MokraGora’ dan  sonra Visegrad’ a inince Andricgrad’ ı tesadüfen gördük ve şok olduk.  Tam o sırada baktık Kustirica’ da oraya gelmiş. Adam bir baktı biz dağdayız, bir baktı Andricgrad’ tayız, gülümsedi. Şöyle bir baktı hani fotoğraf filan ister miyiz gibisinden. Bir duraksadı tam o anda kendi aramızda Türkçe hadi dedik ayıp olmasın bir foto çekilelim hiç değilse, dedik. Adam durdu yani yolun ortasında durdu bize bakıyor. Nermin abla direkt Boşnakça Emir gel de bir foto alalım, dedi. Ama öyle bir söyledi ki ağlama tamam tamam, çektiririz bir fotoğraf, yoksa meraklısı değiliz der gibi. Bu da bize bir anı oldu işte, hatırlayınca gülüyoruz 🙂

MokraGora-Andricgrad

AndricGrad’ ta ana meydanda İvo Andric in heykeli, girişte solda Osmanlı kahvesi sağda Bizans meydanı var. Sinemanın girişinde ise yapılan mozaikte yönetmenin kendisini de resmetmesi  ise tatlı olmuş.

Mokragora dan aşağı inince Andriçgrad

Kafeteryalarda oturabilirdik belki canımız istese yemek de yerdik ama nedense hiç aklımızdan geçirmedik. Neden biliyor musunuz? Çünkü hemen yanında akıp giden Drina nehri üzerinde yüzyıllardır duran şahane bir köprü varken burası o kadar donuktu ki. özetle Kustirica  istediğini yapsın, paralar döksün, helikopterlerle Hollywood starlarını getirsin orada tek bir star var.

Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü!

Buraya bir şekilde tekrar yolum düştü. Yukarıda bir yerlerde bir tren yolundan bahsetmiştim ya hani kar yağdığı için binemediğimiz. Ben onu unutur muyum sandınız. Tabii ki unutmam, temmuz ayında gidip işi garantiye aldım. Muhteşem bir tren yolu aklınızda olsun. Sırf onun için bile gidilir. Hatta onun hakkında da yazdım linki aşağıda hop şimdi de onu okuyun isterseniz. Eliniz değmişken bir de siteme abone olsanız çok mutu olurum.

Köprü ile yazımı DrinaKöprüsü

Tren yolu yazımı SarganOsmica tren yolu  

Keyifli okumalar, gezmeler…

Zavet filmi fragmanı https://youtu.be/GMrMp51QRwQ

Mokra Gora Emir Kusturica nın plato şehridir.
Mokra Gora-house
Lotika nın yeri
cici evler
Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
MokraGora ‘ da bir cafe
mokragora-otel-resepsiyonu
mokragora’da otel odaları
MokraGora’da otel odaları

3 Comments

  1. turistleri çekmek için neler yapmış,neler…… çok güzel bir doğası var mokra gora’ nın , kışı ayrı güzel ,yazı ayrı güzel ,yazı gayet bilgilendirici ,eline sağlık

  2. Yazı gerçekten çok güzel eline sağlık .unuttuğum her şeyi yeniden hatırladım çok güzel bir bölge herkesin görmesini isterim

    1. Kış aylarında gitmemiz ayrı bir macera idi ama iyi ki gitmişiz 🙂

Bir Cevap Yazın