Sırbistan’ ın az bilinen köşesi Mokra Gora’ da Emir Kusturica’ nın film plotosunu gezel

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Sırbistan-Mokra Gora

Sizi bu yazıyla Sırbistan’ ın az bilinen köşesi  Mokra Gora’ ya götüreceğim. Sırbistan malum savaştan ötürü zihnimizde kötü bir yer edinse de son yıllarda özellikle Belgrad çok revaçta bir şehir haline geldi. Yakın, ucuz, kültürü ve canlı yaşam akışıyla sevimli bir şehir kabul ediyorum fakat Sırbistan sadece Belgrad’ tan ibaret değil. Bu yüzden az biraz Balkan sevdalısıysanız ya da Balkanlara gitme planınız varsa burayı not alın.
Benim yolum Mokra Gora ‘ya neden düştü önce onu anlatacağım ama ondan da önce  bir  adamdan bahsetmem gerekiyor. Emir Kusturica‘dan.

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Mokra Gora – Emir Kusturica’ nın evi 

 

Emir Kusturica

Biliyorum seveni var sevmeyeni de var belki hiç tanımıyor olanınız da vardır. Kusturica yönetmen, senarist aynı zamanda müzisyendir. Savaş zamanı şehri olan Sarajevo’ yu terk ettiği yetmemiş milliyetini inkar edip aslında atalarım Sırp demiş. Üstüne vaftiz olup dinini ve ismini de değiştirmiş. Kendini Hırvat, Sırp, Bosnalı değil de kumandan Tito’nun rüyalar ülkesi Yugoslavyalı olarak gördüğünü ifade ediyor Kusturica. 

Böyle tanıtınca bir çoğunuz  kızacak, belki de benim gibi Yugoslavya severseniz zaten umursamayacaksınız. Neticede onun kararı, düşüncesi deyip geçmek en güzeli. Benim için filmlerinden aldığım tat önemli.

Filmlerinde genelikle eski Yugoslavya’ yı,  politik geçmişin insanlar üzerindeki olumsuz etkilerini anlatır. Diyaloglar kısa etkilidir, öyle dakikalarca bakışmalar filan olmaz. Sürekli bir hareket vardır tıpkı Balkanların kendisi gibi 🙂 Her filmi bittiğinde bir iç çekersiniz. Balkanlar işte dersiniz, bu kadar.

Mokra Gora-Drvengrad-Emir Kusturica

Ak kedi kara kedi, Çingeneler Zamanı, Arizona Dream, Underground filmlerinden bazıları.

Underground/ Yeraltı filmini muhtemelen Atlas sinemasında bir festival zamanında seyretmiş olmalıyım. Dev ekrana görüntü gelmeden önce o meşhur Kalaşnikof şarkısı duyulmuştu. Sonra film çok hareketli bir  sahne ile başlamıştı.

Filmin tamamı  hareketli, müzikli, trajikomik şekilde ilerliyor. Balkanlarda yaşanan bazı olaylar dünyanın geri kalanına garip gelebilir ama biz Yugoslavya göçmenleri çok da şaşırmayız. Nedenini şöyle açıklayayım; filmdeki adamın başından geçenin benzerini yaşamış büyük bir amcamız var. Aynı filmdeki gibi savaş sürüyor zannedip aylarca sığınaktan çıkmamış. Kimse ikna edemiyormuş savaşın bittiğine. Aile büyükleri anlattığında güldüğümüz bu amcamızın hikayesini izler gibi filmi izlemiştik. Dolayısıyla bu film ve diğer filmlerinde yönetmenin  aslında yaşanan, yaşanması mümkün hikayeleri mükemmel bir şekilde işlediğini görürüz. Bazen  yönetmene de mümkün olamayacak gibi göründüğünde hayal gücü devreye giriyor olsa gerek. Çünkü sağdan soldan uçan hayvanların, arabaların, trenlerin,  yatakların hatta insanların başka açıklaması olamaz gibi. Bu sayede onca kötülüğün içinde izleyicisini  bambaşka bir dünyaya  uçuruyor. Bunlar benim düşüncelerim haliyle. 

Mokra Gora-Drvengrad-Sırbistan

 

Dünyaca tanınması ise Arizona Dream  filminde Johnny Deep, Faye Dunaway ve Jarry Lewis’ e başrol vermesiyle olmuş. Tabii filmlerinin bu kadar izlenip beğenilmesinin bir sebebi de muhteşem müzikleri.  Burada devreye giren kişi ise hepinizin tanıdığı  Goran Bregoviç.

Mokra Gora’ ya yolum nasıl düştü?

Mokragora yolu

Emir Kusturica “Life is miracle ” adlı filmini Tara, Zlatibor ve Sargan Dağlarının arasındaki Mokra Gora -Mecavnik tepesinde çekmiş. Film, kullanılmayan bir tren yolunu açmak için çalışan bir Sırp mühendisiyle savaş esiri  olarak yanına getirilen müslüman kız arasında geçiyor. Filmde üç ülke arasındaki bir köyde, o büyük parçalanma sürecini ve savaşı görüyoruz. Hem de, acısıyla tatlısıyla ve en önemlisi absürdlüğüyle ki bu  Kusturica’nın vazgeçilmezidir. Kullandığı simgeler o kadar etkileyici ki;  “vay be nasıl bir gönderme yapmış adam” diyorusunuz. Bir türlü yapılamayan tren yolunda tam da savaşın ortasında bir sürü mucize oluyor. Hayat tren yolu gibi akıp giderken durağan yaşam dağ başındaki bu istasyonda geçiyor. İşte mucizeler burada yaşanıyor. Filmi izlemenizi öneririm. Bir çok önemli mesaj içeren filmin bence en önemli iki mesajı vardı birincisi savaşın insanlara ait olmadığı yönetenlerin olduğu ikincisi ise aşkın gücü…
Sıradan hayatları sıradışı anlatan Emir Kustarica  bir başyapıt ortaya çıkarmış bence… Tek cümleyle etkisinde kalacağınız bir film. 

Filmin izinden  Mokra Gora’ ya 

Acaba dedim doğru mudur, böyle bir tren yolu var mıdır? Varmış gerçekten de. Hemen nerdedir, nasıl gidilir araştırmalarına başladım. Üstelik bir de Kustirica’ nın filmi çektiği yerde artık bir köy kurduğunu öğrendim. Yıl 2009  ajandama not almışım ” buraya gidilsin “   Fakat  ancak 2015 de kısmet oldu. Filmdeki tren istasyonuna, tünellere, partiledikleri o balkona ve birçok yere daha gittim ve bu harika bir duyguydu doğrusu. O bir başka yazımda. Bu yazının sonunda linkini bulabilirsiniz.

Bir grup arkadaş ( hangi akla hizmet ettiysek )  aralık ayında  Belgrad’ a bilet aldık.  “aman ne var ordan otobüse atlar Mokra Gora’ya ordan  Sarajevo ya geçeriz” dedik. ( Tabii bunlar hep benim başımın altından çıkıyor ) Sonra ne oldu sizce?

Mokra Gora-da-mutlu mesut gezerken

Tabii ki evdeki hesap çarşıya uymadı. Hava buz gibi,  bir yandan da sis var. Sinemacılığını sevsekte hepimiz Emir’ i sevmiyoruz ama manzaralar harika! Üstüne yüksek bir bölge olduğundan  karlı ve yollar virajlı, hava buz gibi  fakat biz yine de yılmadık.

Yolda giderken yolu boyunca da yönetmene saydırdık, öyle kötü böyle kötü diye ama gel gör   Mecavnik’ e gidince daha ilk dakika karşımıza Emir Kustirica çıkmaz mı 🙂 Kanlı canlı şak diye karşımızdaydı. Eee doğal olarak bu havada buraya gelen bu manyaklar kim acaba diye bize bir baktı, yanımızdan geçti. Sonradan öğrendik meğer adamın evi oradaymış. Biz köyü gezdik, fotoğraflar çekildik, güldük eğlendik. Dağdan indik ama o çok istediğimiz tren yolu kar yüzünden çalışmıyormuş. Şöyle bir bakınıp Visegrad’ a doğru yöneldik.

 Mokra Gora ‘ da Kustirica nın köyü

Mokragora-Drvengrad-Emir Kusturica

Yönetmen tesisi gerçekten harika bir yere yapmış  Mokra Gora her haliyle film platosu. Bu köyü yapınca ismini ne koysam diye çok düşünmüş ve sonunda tam kendine yakışır biçimde “politik”  bir çözüm bulmuş.

Bölge halkı tarafından bulunduğu tepenin bilinen ismi Mecavnik. Geleneksel tahta evlerden oluştuğu için tahta şehir anlamına gelen Drvengrad’ deniyor. Adının ilk heceleriyle  Almanca dorf /köy kelimesinin birleşimi Kustendorf  ismi de burada yaptığı festivalin adı. Hem böylece batılılar daha kolay söyleyebilir olmuş. Ticari zekasını konuşturarak batılı turistleri, Sırp milliyetçilerini ve yöre halkını hoş tutmuş.

Benim sevimli bulduğum yanı ise meydan ve sokaklara verdiği isimler. Bir meydanın adı  Maradona, bir diğeri  Rus yönetmen Andrej A.Tarkovski. Ana cadde Ivo Andric diğer sokaklar ise Ernesto Che Guevera, Nikola Tesla, M.Petroviç Çkalya, Federico Fellini, Ingmar Bergman.  Bir efsane Bruce Lee   ve hiç tanımadığım birçok Sırp yazar ve aktörlerinin isimlerini de yer almış.

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Mokra Gora

Mokra Gora- Plato köyde neler var?

Toplamda 70′ e yakın tahta evden oluşan bir otel kompleksi gibi düşünün. Evlerin her birine caddeler gibi isimler verilmiş. Dostoyevski, Yuri Gagarin, Che Guavera  ilk aklıma gelenler. Sinema salonunun adı Stanley Kubick !  Spor salonunun adı Ivo Andric’ in romanı olan Prokleta avlija!

Mokra Gora-kara kedi-blackcat room

Tabii ki ancak sıkı takipçilerinin anlayabileceği detaylar da mevcut. Örneğin bir kulübenin duvarında  kara bir kedi resmedilmiş, bir diğerinin duvarında hiç esmeyen Arizona çölünde uçmaya çalışan Johhny Deep var. Underground’taki siyah araba, Zavet’ teki eski model limuzin ve sürekli bagajı açılıp kapanan beyaz araba 🙂 hepsini görebilirsiniz. Beni gördüğümde güldüren ise Zivot filmindeki mucit dedenin yaptığı çan kulesi olmuştu. Filmi izleyenler hatırlarlar, izlemeyenler ise lütfen izleyiniz! Hatta yazının sonuna fragmanını bırakırım böylece fikriniz olur. 

Emir Kusturica' nın Sırbistan'daki film platosu Mokragora' dan manzara
Kustendorf-Mokra Gora-Drvengrad-Sırbistan

Yüzme havuzu, kapalı basketbol sahası, tenis kortu, kütüphane, seyir terasları, restoranlar, ATM ve cafeler var. Unicef  de bizi destekledi tabelası hemen girişte asılı.

Restoranlardan birinin adı   Lotika!  Drina köprüsündeki meşhur Lotika’ nın barından almış ismini ve içerisindeki dekordaki detaylar yani  eski radyolar, örtüler, resimlerle insanı o döneme götürüyor. Bir başka lokantanın adı Corkan!  Yine Drina Köprüsünde adı geçen Salko Corkan hani şu köprü üstünde oynayan adamımız. Diğer lokanta ise Sırp yazar, gazeteci, fotoğrafçı  Momo Kapor’ a ithaf edilmiş.

Mokragora- Emir Kusturica-Andric Grad

Burada her yıl Kustendorf adını verdiği film festivali yapılıyor. Hatta ilk yıl Johhny Deep gelmiş ( benim için en önemlisi o, diğerleri gelmese de olurmuş ) bizden biri Fatih Akın oradaymış. Müzik festivallerine ev sahipliği  yapıyormuş. Dünyanın önemli sinemacılarını, müzisyenlerini  her yıl buraya toplaması bile Sırbistan’ın tanınması için ne kadar önemli düşünsenize. Biz koca ülke Antalya film festivalini duyuramamışken hele… Hatta baltalamışken:( 

Emir Kusturica' nın film platosu olan otelinden bir görüntü
Mokra Gora-efsaneler

İşte o yüzden ben bölgeye yaptıklarından ötürü kendisini takdir ediyorum.

Andricgrad

Zaten bu kadarla da kalmadı Kusturica. Şimdilerde Visegrad’ a yaptığı Andricgrad bir diğer ismi Kamengrad ( taş şehir ) ile adından söz ettiriyor. Drina köprüsünün hikayesini film  yapacağı projesine burada çalıştığı gibi yine sinemalar, otel, lokantalar, kitapçılar yapmış. Hem para kazanıyor hem de devlet ile arası sıkı fıkı. Çok uyanık  biri şu Kusturica kim ne derse desin. Filmi yapıp piyasaya çıktığında bölgeye gelecek  turist sayısını elbette çok fazla olacak.

Emir Kusturica-MokraGora-Drvengrad

Biz Mokra Gora’ dan  sonra Visegrad’ a inince Andricgrad’ ı tesadüfen gördük ve şok olduk.  Tam o sırada baktık Kustirica’ da oraya gelmiş. Bir baktı biz dağdayız, bir baktı Andricgrad’ tayız, gülümsedi. Şöyle bir baktı hani fotoğraf filan ister miyiz gibisinden. Bir duraksadı tam o anda kendi aramızda Türkçe hadi dedik ayıp olmasın bir foto çekilelim hiç değilse. Adam durdu yani yolun ortasında durdu bize bakıyor. Nermin ablamız direkt Boşnakça Emir gel de bir foto alalım, dedi. Ama öyle bir söyledi ki ağlama tamam Emircim tamam, çektiririz bir fotoğraf, yoksa meraklısı değiliz, der gibiydi. Bu da bize bir anı oldu işte, hatırlayınca gülüyoruz 🙂

Mokra Gora-Andricgrad

AndricGrad’ ta ana meydanda İvo Andric in heykeli, girişte solda Osmanlı kahvesi sağda Bizans meydanı var. Sinemanın girişinde ise yapılan mozaikte yönetmenin kendisini de resmetmesi  ise tatlı olmuş.

Mokra Gora dan aşağı inince Andriçgrad

Kafeteryalarda oturabilirdik belki canımız istese yemek de yerdik ama nedense hiç aklımızdan geçirmedik. Neden biliyor musunuz? Çünkü hemen yanında akıp giden Drina nehri üzerinde yüzyıllardır duran şahane bir köprü varken burası o kadar donuktu ki. Özetle Kustirica  istediğini yapsın, paralar döksün, helikopterlerle Hollywood starlarını getirsin orada tek bir star var Sokullu Mehmet Paşa köprüsü. Nam-ı değer  “Drina köprüsü”

Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü!

Yukarıda anlatıklarım 2015 gezimdendi. Buraya bir şekilde yolum tekrar düştü bu kez 2017 yazında gittim. Hani bir tren yolundan bahsetmiştim ya hani kar yağdığı için binemediğimiz. Ben onu unutur muyum sandınız. Tabii ki unutmam, temmuz ayında gidip işi garantiye aldım. Muhteşem bir tren yolu aklınızda olsun. Sırf onun için bile gidilir. Hatta onun hakkında da yazdım linki aşağıda hop şimdi de onu okuyun isterseniz. Eliniz değmişken bir de siteme abone olursanız çok mutlu olurum.

Köprü ile yazım DrinaKöprüsü

Tren yolu yazım SarganOsmica tren yolu  

Keyifli okumalar, gezmeler…

Zavet filmi fragmanı https://youtu.be/GMrMp51QRwQ

Mokragora videosu https://www.youtube.com/watch?v=t0657Q0CpPs

Mokra Gora Emir Kusturica nın plato şehridir.
Mokra Gora-house

 

Lotika nın yeri

 

cici evler

 

Emir Kusturica' nın plato köyü Mokragora' dan bir manzara
Mokra Gora ‘ da bir cafe

 

Mokra Gora-otel-resepsiyonu

 

mokra gora’da otel odaları

 

Mokra Gora’da otel odaları

3 Comments

  1. turistleri çekmek için neler yapmış,neler…… çok güzel bir doğası var mokra gora’ nın , kışı ayrı güzel ,yazı ayrı güzel ,yazı gayet bilgilendirici ,eline sağlık

  2. Yazı gerçekten çok güzel eline sağlık .unuttuğum her şeyi yeniden hatırladım çok güzel bir bölge herkesin görmesini isterim

    1. Kış aylarında gitmemiz ayrı bir macera idi ama iyi ki gitmişiz 🙂

Bir Cevap Yazın